Ä°nönü’de ikinci kez yenilen Yunanlılar, ordularını güçlendirmek amacıyla kuvvetlerini artırmışlardı. Türk Ordusu ise henüz hazırlıklarını tamamlayamamış, yurdun bütün kaynaklarından faydalanma imkanını bulamamıştı. Ancak II. Ä°nönü Savaşından sonra, Güney Cephesi kaldırılmış, Güney ve Batı cepheleri birleÅŸtirilmiÅŸti. Böylece Batı Cephesinde daha fazla kuvvet toplamak imkanı saÄŸlanmıştı. Yunanlılar, 10 Temmuz 1921′de iki ayrı cepheden taarruza geçerek Türk Ordusunu yok etmek istediler. DesteklenmiÅŸ kuvvetleriyle güçlü bir ÅŸekilde ilerlemeyi baÅŸardılar. Türk Ordusu, zor durumdan kendisini kurtarmak amacıyla EskiÅŸehir’e kadar çekildi. Mustafa Kemal PaÅŸa, 18 Temmuz 1921′de Batı Cephesi karargahına geldi ve durumu yakından görüp inceledi. Ordunun düzenlenip kuvvetlendirilmesi için, Sakarya’nın doÄŸusuna kadar çekilmesini gerekli gördü. Bunun üzerine, Türk Ordusu, 25 Temmuz 1921′de taktik savunma yapmak amacıyla Sakarya’nın doÄŸusuna çekildi. Türkiye Büyük Millet Meclisi orduları Sakarya’nın doÄŸusuna çekilmekle askeri bakımdan büyük bir avantaj elde etti. Türk kuvvetleri için zor olsa da, Yunanlılar için daha zor olan bir durum oluÅŸturuldu. Böylece, Türk kuvvetleri düşmanın geliÅŸen taarruzlarının tehdidinden kurtarılmış, Sakarya’nın doÄŸusunda yeniden düzenlenerek savunma gücü artırılmıştı. Yunanlılar ise mevzilerini geniÅŸletmiÅŸler, ulaÅŸtırma ÅŸartları zor bir arazide ilerlemek ve ikmal yapmak zorunda kalmışlardı.
Sakarya gerisine çekilme, halkın maneviyatı üzerinde ciddi bir sarsıntı oluÅŸturmuÅŸtu ve Meclis’te de bunun belirtileri ortaya çıkmıştı. Mustafa Kemal PaÅŸa’nın muhalifleri; “Ordu nereye gidiyor, millet nereye götürülüyor? Bu hareketin elbette bir sorumlusu vardır, o nerededir? Bu çok acı veren durumun ve yürekler acısı görünümün gerçek sorumlusunu ordunun başında görmek isterdik” diyerek Mustafa Kemal PaÅŸaya dil uzatmaya baÅŸladılar. Büyük Millet Meclisi’nde ve dışarıda son çare ve son tedbir olarak Mustafa Kemal PaÅŸa’nın ordunun başına geçmesinde fayda umulduÄŸu yolunda bir kanaat oluÅŸtu. Bunun üzerine Mustafa Kemal PaÅŸa, 4 AÄŸustos 1921′de Büyük Millet Meclisi’ne verdiÄŸi bir önerge ile BaÅŸkumandanlığı kabul ettiÄŸini bildirdi ve ancak Meclis’in elindeki yetkileri de fiilen kullanmayı talep etti. Bu önerge üzerine Mustafa Kemal PaÅŸa’nın muhalifleri, kendisine BaÅŸkomutan ünvanını ve Meclis’in yetkilerini kullanmak hakkını önce vermek istemediler. Ancak ünvan ve yetki, 5 AÄŸustos 1921 tarihli kanunla tanındı. Mustafa Kemal PaÅŸa, 12 AÄŸustos 1921′de Polatlı’daki Cephe Karargahına giderek ordunun başına geçti. Cephede teftiÅŸ yaparken, attan düşerek birkaç kaburga kemiÄŸi kırıldı. Savaşı cephede yaralı ve kaburga kemiÄŸi sarılı bir ÅŸekilde idare etmek zorunda kaldı. 23 AÄŸustos’ta düşman ordusu ciddi olarak cephemize taarruz etti. Ordumuz. 100 kilometrelik cephe üzerinde cereyan eden meydan muharebesinde, düşmanın üstün kuvvetlerini ilk önce yıpratarak, taarruza devam etmekten yoksun bir hale getirdi. 23 AÄŸustos’tan 13 Eylül’e kadar gece gündüz aralıksız yirmi iki gün devam eden bu kanlı savaÅŸtan sonra, düşman ordusu maÄŸlup ve periÅŸan bir ÅŸekilde cepheyi terketti. Sakarya Meydan Savaşı sonucu, askeri harekat yön deÄŸiÅŸtirmiÅŸtir. Sakarya, geri çekilme ve gerilemenin durdurulduÄŸu ileri gidiÅŸin baÅŸladığı noktayı oluÅŸturmuÅŸtur. Sakarya Zaferi, bütün memlekette günlerce süren coÅŸkun sevinç gösterilerine ve heyecanlı kutlamalara vesile oldu. Meclis, 19 Eylül 1921′de kabul edilen bir kanunla, Türk Milletinin bir şükranı olarak Mustafa Kemal PaÅŸa’ya MareÅŸallık rütbesi ve Gazilik ünvanını verdi. Sakarya Zaferi, dış iliÅŸkilerimizde durumumuzun düzeltilmesine ve itibarımızın artmasına yardımcı oldu. 9 Haziran 1921′den beri Ankara’da Fransız temsilcisi Franklin Bouillon’la görüşmeler yapılmaktaydı. Bu görüşmeler, Sakarya zaferinden sonra, 20 Ekim 1921′de Ankara’da olumlu bir ÅŸekilde sonuçlanarak, Ankara Ä°tilafnamesi adıyla tarihe geçen bir antlaÅŸmayla noktalandı. Sakarya zaferi, askerlik ve politika bakımından da KurtuluÅŸ Mücadelemizin önemli bir merhalesi oldu. Yunan ordusunun taarruz kabiliyeti kırıldı. |
Yorum Yapın