SURÄ°YE – FÄ°LÄ°STÄ°N CEPHESÄ°
|
|
Ä°ngilizler 1914 yılı Aralık ayında Türk dostu saydıkları Hidiv Abbas Hilmi PaÅŸa’yı yönetimden uzaklaÅŸtırarak, Mısır ve SüveyÅŸ Kanalı’na tamamen egemen oldular. Bahriye Nazırı ve 4. Ordu Komutanı Cemal PaÅŸa’nın, 14 Ocak 1915′te 14.000 deveyle iki koldan SüveyÅŸ Kanalı’na yaptığı harekat ( 1.Kanal Savaşı ) baÅŸarılı olamadı. 4 Åžubat 1915′te Birüsseba – Gazze’ye geri dönüldü. 1916 yılında SüveyÅŸ Kanalı’nı almak için 2. Kanal Harekatı yapılırken, Mekke Åžerifi Hüseyin Ä°ngilizlerin kışkırtmasıyla Osmanlı Devletine karşı ayaklandı. Ayaklanmanın bastırılması için 4. Ordu’dan bir kısım birlikler Hicaz’a gönderildi. Ordunun geri kalan kısmıysa, Gazze-Åžeria-Birüsseba hattında savunmaya çekildi. 1917 baharında Ä°ngilizler, Gazze’ye saldırdı. 1. ve 2. Gazze SavaÅŸları yapıldı. Ä°ngilizler Türklerin kahramanca savunması karşısında çekilmek zorunda kaldılar. | |
| Abbas Hilmi PaÅŸa | ||
Takviyelerini artırmaya baÅŸlayan Ä°ngilizlerin Filistin Cephesinde toplanmaları üzerine, Cemal PaÅŸa’nın uyarısıyla Yıldırım Ordularının Irak cephesinde kullanılmasından vazgeçilerek Filistin ve Suriye’de kullanılması kararlaÅŸtırıldı. Aynı yıl 7. Ordu Komutanlığına atanan Mustafa Kemal PaÅŸa, Yıldırım Ordular Komutanı General Falkenhayn ile anlaÅŸamadı. Harbin yönetimini tenkit eden iki rapor yazarak 6 Ekim 1917′de komutanlıktan istifa etti. SavaÅŸ hazırlıklarını tamamlayan Ä°ngilizler, 24 Ekim 1917′de 138.000 askerle taarruza baÅŸladılar. Birüsseba-Gazze Savaşı’nı kazandılar. 9 Kasım 1917′de Kudüs düştü. General Allenby komutasındaki Ä°ngiliz kuvvetlerinin Mart 1918 başı ile 18 Mayıs arasındaki Telazur, 1. ve 2. Salt – Amman taarruzları baÅŸarıyla durduruldu. 1918 yılında Falkenhayn’ın yerine Yıldırım Ordular Grubu Komutanlığı’na General Liman von Sanders atandı. 7. Ordu Komutanlığına Mustafa Kemal PaÅŸa yeniden döndü. Yığınaklarını artıran ve mevcudu 460.000′e yükselen Ä°ngiliz ordusunun 19 Eylül 1918′de Filistin’de baÅŸlattığı taarruz hızla geliÅŸti ve Filistin tamamen Ä°ngilizlerin eline geçti.
|
|
|
Mustafa Kemal, Yıldırım Orduları Grup Komutanı iken… |
Yıldırım Ordular Komutanı, Halep’te savunma düzeni kurma görevini Mustafa Kemal PaÅŸa’ya bırakıp, Adana’ya gitti. Mustafa Kemal bir yandan Ä°ngilizlerle, diÄŸer yandan Arap silahlı çeteleriyle mücadele etmek zorunda kaldı. Halep’in kuzeyinde bir savunma hattı kurup Ä°ngilizler’i durdurmayı baÅŸardı. 31 Ekim 1918′de Mondros Mütarekesi’nden bir gün sonra Yıldırım Ordular Grubu Komutanlığı’na atandı.
Yorum Yapın