HİCRET'İN İSLÂM TARİHİNDEKİ YERİ VE ÖNEMİ

admin — Thu, 23 Oct 2008 20:36:02 +0000

Hicret, İslâm tarihinin en önemli olayıdır. Hicret, sağlamış, böylece İslâm inkılâbının başlanğıcı olmuştur. Bu itibârla Bilindiği gibi Hz. Peygamber, Mekke şehrinde doğmuştur. Yüce Allah, O’nu burada Görevinin gereği olarak, “(Önce) en yakın akrabalarını uyar.” (1) âyet-i insanları İslâm’a davet etmeye başlamıştır. Kendilerini İslâm’a tanıyorlardı. O’nun dürüstlüğü ve ahlâkî üstünlüğü üzerinde ittifak halinde görevlendirilmiş Peygamber olduğunu duyunca, O’na inanmaya ve etrafında toplanmaya günden güne artıyor ve İslâmiyet hızla yayılıyordu. Ancak Mekke’de Kureyş Peygamberimize ve O’na inananlara amansız düşman kesilmişlerdi. Müslümanlara yapıyorlardı. Hz. Peygamber, Mekkelilerin kendisine ve Müslümanlara karşı Müşriklerin, tahammülü çok ğüç olan bu zulümleri karşısında, Mekke’de Müslümanların Medine’ye hicret etmeleri kararlaştırılmıştı. Sevgili Peygamberimiz kara taşlık arasında hurmalık bir yer olduğu bana gösterildi…” (2) diyerek, Böylece Peygamberliğin 13′üncü yılının ilk ayı Muharrem’de (Temmuz Kâbe’ye yapılan senelik hac görevi, Arap yarımadasının bütün noktalarından bu sefer, kendisine sığınma imkânı ve peygamberlik vazifesini yerine getirme izni Umudunu hiç kaybetmedi, son olarak yarım düzine kadar Medineli ile karşılaştı. kişiler, Peygamberler ve ilâhi vahiyler kavramına yabancı değillerdi, üstelik onlar, Böylece İslâmiyet Medine’de de yayılmaya başladı. Bu durum Kureyş ileri gelenlerini kuvvetli bir İslâm merkezi haline gelmesinin aleyhlerine olacağını anladılar. Konuyu “Dâru’n – Nedve” denilen yerde toplandılar. Uzun uzun görüştüler ve göstermekten, dünya ve ahirette mutlu olmaları için çaba harcamaktan başka bir şey öldürmeye karar verdiler. Kendilerince çok gizli olarak aldıkları bu karar ve bahsedilmektedir; “İnkâr edenler, seni bağlayıp bir yere kapamak veya öldürmek, Müşriklerin bu korkunç plânlarını Cebrâil (a.s.) Peygamberimiz’e haber verdi: yatağında yatmayacaksın, evini terk edeceksin…” dedi. Böylece Hz. Peygamber’e Ali’yi çağırdı: “Ben Medine’ye gidiyorum. Sen bu gece benim yatağımda yat, sansınlar, onlara bir şey sezdirme. Sabahleyin şu emânetleri sahiplerine ver. Ondan Ortalık kararınca, Kureyş’in seçme cânileri evin etrafını sardılar. Sabahleyin öldüreceklerdi. Hz. Ali, Rasûl-i Ekrem’in yatağına yattı. Hz. Peygamber eline bir üzerine saçtı. Saçılan kum taneleri, cânilerden her birine isâbet etmiş, hepsi de (s.a.s.) “Yâ-sin ” Süresi’nin şu anlamdaki âyetini okuyarak aralarından sed çektik, böylece gözlerini perdeledik. Onlar artık elbette görmezler.” Rasûlü Ekrem gece evinden ayrıldıktan sonra Kabe’yi tavaf etti. Sonra doğduğu söyledi. “Ey Mekke! Sen Allah katında yeryüzünün en hayırlı ve en bana bırakılmasaydım senden ayrılmazdım.” (6) Ertesi gün öğle sıcağında Hz. Medine’ye hicret edeceklerini bildirdi.
Bunun üzerine Peygamber Efendimiz (s.a.s.), Hz. Ebû Bekir’le birlikte Mekke’den mağarada saklandılar. Kureyş’in araması bitinceye kadar, üç gün üç gece mağarada Bekir’i arayanlar, iz sürerek nihâyet Sevr’deki mağaranın ağzına kadar geldiler. duyuluyordu. Hz. Ebû Bekir, başını kaldırdığı zaman onların ayaklarını bizi görecekler” demişti, bunun üzerine Peygamber Efendimiz: “Korkma, üçüncüsü Allah’tır, hiç endişe edilir mi?” buyurdu.(8)
Takipçiler Sevr dağına henüz çıkmadan, bir örümcek mağaranın ağzına ağ lamıştı. Bu durumda Kureyşliler, mağaranın içine bakmanın ahmaklık olacağını Resûlüllah’a ilk vahiy Hîra (Nûr) dağındaki mağarada gelmişti. Hiradaki mağara Hz.Peygamberin, Peygamberlik hayatının Mekke devrini teşkil etmişti. Sevr dağındaki devrinin sonu, Medine devrinin başlanğıcı olmuştur.(9) Hicret yolculuğunda Müdliçoğullarından Surâka, Kureyş’in ilân ettiği mükâfatı ele geçirmek kafilesini tâkibe koyuldu. Atını dörtnala sürerek Resûlûllah’a ve arkadaşlarına de yere yuvarlandı. Yeniden atına binip koşturdu. Tam yaklaştığı sırada atının zorlukla kurtardı. Surâka’nın morali iyice bozulmuştu. Hz. Peygamber’den özür Eslemoğullarından Büreyde de, Kureyş’in ilân ettiği mükâfatı alabilmek için yanındakilerle birlikte müslüman oldu. Daha sonra başındaki beyaz sarığı çözerek kafile bayraksız gitmez. İzin verirseniz ilk alemdârınız olayım” yaptı.
Hz. Peygamber’in yola çıktığı Medine’de duyulmuştu. Bu yüzden Medineliler, Rasûl-i sabah şehir dışına çıkıp bekliyorlardı. 12 Rabîulevvel Pazartesi günü yine kesip dönmüşlerdi. Bu esnâda bir iş için evinin çatısına çıkan bir Yahûdi, bir yüksek sesle:
“İşte günlerdir yolunu beklediğiniz devletli geliyor “diye haykırdı. Hz. Peygamberi Medine’ye yaya yürüyüşle 1 saat uzaklıkta Kubâ köyünde oğulları’nda 14 gece misâfir kaldı. Bu esnâda Kur’an-ı Kerim’de ve burada namaz kıldı. (10)
Hz. Peygamber’den 3 gün sonra tek başına yola çıkmış olan Hz. Ali de gündüzleri kafileye yetişti.
14 gün sonra, bir Cuma günü Peygamberimiz devesine bindi. Karşılamağa gelenlerle hareket etti. Yolda “Sâlim b. Avfoğulları”na ait “Rânûna “Ey insanlar, ölmeden önce Allah’a tevbe ediniz, fırsat elde iken iyi işlere sadaka vermek suretiyle O’nunla aranızdaki bağı kuvvetlendiriniz. Böyle yaparsanız, kaçırdıklarınızı tekrar elde edersiniz.”
Biliniz ki, Cenâb-ı Hak, içinde bulunduğum yılın bu ayında, bugün şu bulunduğum üzerinize farz kıldı. Hayâtımda veya benden sonra -âdil veya zâlim- bir imamı için, kim bu namazı terkederse, Allah onun iki yakasını bir araya getirmesin ve tevbe etmedikçe, ne namazı, ne zekâtı, ne haccı, ne orucu, ne de herhangi bir tevbe ederse Allah tevbesini kabul eder. (11)
Ey insanlar, âhiret için azık hazırlayıp önceden gönderin. Hepiniz ölecek ve -arada tercüman veya perdedâr olmaksızın- bizzat:
-Sana benim peygamberim gelip haber vermedi mi? Ben sana mal vermiş, ihsanda gönderdin, diye soracaktır. O kimse sağına, soluna bakacak, hiçbir şey göremeyecek. cehennem’i görecek. Öyleyse yarım hurma ile de olsa, kendini ateşten korumaya gücü yetmeyen, bâri güzel sözle kendini kurtarsın. Çünkü bir iyiliğe 10′dan 700 katına rahmeti üzerinize olsun”.
Hz. Peygamber, birinci hutbeyi böylece bitirdikten sonra, ikinci hutbede de şunları “Hamd Allah’a mahsustur. O’na hamdeder, ondan yardım dileriz. Nefislerimizin sığınırız. Allah’ın hidâyet verdiğini kimse saptıramaz. O’nun saptırdığını Allah’tan başka ilâh olmadığına şahâdet ederim. O birdir, eşi, ortağı ve benzeri (Kur’an-ı Kerim) dir. Allah’ın, kalbini Kur’an ile süslediği, küfürden sonra eden kimse felâh bulup kurtulmuştur.
Allah’ın sevdiğini seviniz. Allah’ı bütün kalbinizle (can ve gönülden) seviniz. usanmayınız. Allah’ın kelâmına karşı kalbiniz katılaşmasın.
Yalnız Allah’a kulluk edip, ibâdetinizde Ona hiçbir şeyi ortak yapmayınız. dilinizle doğrulayınız. Aranızda Allah’ın rahmet ve merhametiyle sevişiniz. Cuma namazından sonra Hz. Peygamber (s.a.s.), Medine’ye hareket etti. Medine, tarihinin bayram sevinci içinde, Kubâ’dan itibâren yolu, iki taraflı doldurmuştu. Rasûl-i Neccâroğulları, O’nu karşılamaya gelmişlerdi. Ensâr’ın ileri gelenleri O’na mallarımız, işte canlarımız emrinize hazır” dediler. Peygamberimiz, onları “Veda tepesinin sırtlarından ay doğdu üstümüze,
Allah’a davet eden bulundukça şükretmek vacip oldu bize.”
Küçük kızlar def çalarak şenlik yapıyorlar ve şu şarkıyı terennüm “Biz Neccâr oğullarının kızlarıyız,
Ne mutlu bize Muhammed’in komşularıyız.”(13)
Medine halkı, Resûlüllah (s.a.s.)’in gelişinden duyduğu sevinci, hiçbir şeyden evinde misafir etmek istiyor, “Ey Allah’ın Rasûlü, bize buyurunuz…” diyerek “Siz deveyi kendi haline bırakınız. O memurdur, emrolunduğu yere gider” deve, halen “Mescidü’n-Nebi”nin bulunduğu boş arsada çöktü, Rasûlüllah gittikten sonra geri dönüp ilk çöktüğü yere yeniden çöktü, bir daha kalkmadı. “Akrabamızdan en yakın kimin evi?” diyerek etrafındakilere sordu. Hâlid b. “İşte evim, işte kapısı, buyurunuz Yâ Rasûlâllah…” diyerek, Rasûl-i Halid’in misafiri oldu. Bu misâfirlik, “Mescidü’n-Nebi” nin inşaatı Rasûlüllahın hicreti Peygamberliğin 13′üncü yılında, 12 Rabiulevvel de olmuştur. Efendimizin 53′üncü doğum yıldönümüdür.
Hicretle, 23 yıl süren peygamberlik devrinin 13 yıllık “Mekke Devri” sona Hz. Peygamber (s.a.s.), Medine’ye geldiklerinde, burada yaşayan yabancılarla, imzalamıştı. Bu antlaşma, İslâm Dininin Müslüman olmayan topluluklarla barış içinde olmaya ne kadar önem verdiğini göstermektedir. Yine Sevgili Peygamberimiz, Müslümanlar, yani “Muhacirler” ile “Ensar” arasında kardeşlik Müslümanlar mallarının yarısını göçmen kardeşlerine vermişlerdi ki, tarihte bu göstermek mümkün değildir. Böylece, Medine şehrinde ilk İslâm topluluğu, başlamıştır.
Böylece Hicret, ilk Müslümanların, sıkıntılı günlerden kurtulmalarına ve kavuşmalarına vesile olmuştur.
Ayrıca İslâmiyet, Mekke şehri hudutları dışına Hicret’le taşmış ve bu güneş, Yazımı “HİCRET” başlıklı aşağıdaki şiirle bitirmek istiyorum: Müslümanları, müşriklerin zulmünden kurtarmış, İslâm’a yayılma imkânı
olaydan 17 yıl sonra, Hz. Ömer’in halifeliği esnâsında, Hz. Peygamber’in hicret ettiği yılın 1 Muharrem’i olan 16 Temmuz 622 tarihi “Hicri-Kamerî Takvim” için “takvim başı” olarak kabul edilmiştir.
peygamber olarak görevlendirmiştir.
kerimesi gereğince, yakınlarından başlamak üzere,
da’vet ettiği kimseler O’nu, el-Emin = güvenilir kişi olarak
idiler. Kendisinin Allah tarafından gönderilmiş ve
başladılar. Müslümanların sayısı
kabilesinin ileri gelenleri bundan endişe duyuyor, toplum üzerindeki hâkimiyetlerini kaybedeceklerinden korktukları için O’na engel olmaya çalışıyorlardı. Bunun için
zulmediyor, akıl almaz işkenceler
takındıkları tavır karşısında, hiçbir zaman yılmadı, doğacağına kesinlikle inandığı İslâm güneşine, başka ufuklar aramayı düşündü.
Müslümanlar korunamaz hale gemişlerdi. Bu sebeple
(s.a.s.) ; “Sizin hicret edeceğiniz yerin iki
Müslümanların Medine’ye hicretlerine izin verdi.
622) Medine’ye hicret başlamış oldu.
Arapları Mekke’ye getiriyordu. Hz. Peygamber,
verecek bir kabile bulup, iknâ etmenin yollarını aradı. Birbiri ardınca, yanlarına gittiği onbeş kabilenin temsilcilerinin hepsi de az çok kaba bir şekilde kendisini geri çevirdiler.
Yahudi ve Hristiyanların komşuları olan bu
bu kutsal kitap sahiplerinin, bir Peygamberin, son bir tesellicinin gelmesini beklediklerini de biliyorlardı. O yüzden bu konuda başkalarından önce davranmak fırsatını kaçırmak istemediler, derhal Hz. Muhammed’e inandılar, kendisine Medine’de diğer inananlar bulmaya çalışacakları ve gereken desteği vereceklerine dâir söz verdiler. Ertesi yıl oniki kadar Medineli kendisine bağlılık yemini ettiler ve İslâm’ı öğretecek bir öğretmen-dâvetçi istediler. Bu görevi üzerine alan Mus’ab, bu işte hayli başarılı oldu ve bir sonraki sene Mekke’ye hac sırasında yeni müslüman olmuş, yetmiş üç kişilik bir kafile gönderdi. Bunlar Hz. Peygamberi ve diğer Mekkeli Müslümanları kendi şehirlerine göç etmeye dâvet ettiler, onları koruyacakları ve kendi aile bireyleriymiş gibi bağırlarına basacakları sözü verdiler. Böylece Müslümanların en büyük kısmı gizlice ve küçük gruplar halinde Medine’ye hicret etti, (3) Kısa zamanda, Mekke’li Müslümanların hemen hepsi Medine’ye göç etti. Yanlızca Hz. Ebû Bekir ile Hz. Ali’yi, Hz. Peygamber Mekke’de alıkoymuştu.
daha da telâşlandırdı. Medine’nin
tartışmak ve bir hal çâresi bulmak üzere
tartıştılar. Sonunda kendilerine kurtuluş yolunu
yapmayan, Peygamberimiz (s.a.s.)’i
plânlarından Kur’an-ı Kerimde şöyle
ya da sürmek için düzen kuruyorlardı. Allah düzen yapanların en iyisidir.” (4)
“Bu gece, her zaman yatmakta olduğun
hicret için izin verildi. Peygamberimiz Hz.
hırkamı üstüne ört. Müşrikler beni yatıyor
sonra sen de hemen gel” dedi.
evinden çıkarken hep birden saldırıp
avuç kum alıp evini çeviren müşriklerin
derin bir uykuya dalmışlardı. Peygamberimiz
geçip gitti: “Biz onların önlerine ve arkalarına birer
(5)
yerden ayrılış hüznünü ifade eden şu sözleri
sevimli yerisin. Eğer çıkmak zorunda
Ebû Bekir’in evine vardı. Allah’ın emriyle beraber
çıkıp, Sevr Dağı’na gelerek oradaki
kaldılar. Hz. Peygamber’i ve Ebû
Ayak sesleri ve konuşmaları içeriden
görmüş ve heyecanla: “Ya Resûlâllah, eğilip baksalar,
Allah’ın yardımı bizimledir. (7) İki yoldaş ki,
örmüş, bir çift beyaz güvercin yuva yapıp yumurt-
düşünerek bırakıp gittiler.
ile Serv’deki mağara arasında geçen müddet,
mağaradan başlayan hicret ise, Mekke
Peygamberimiz, iki önemli takiple karşılaştı.
hevesiyle, kendi bölgelerinden geçmiş olan hicret
yaklaştığı sırada atı sürçüp kapaklandı. Kendisi
ön ayakları kuma saplandığı için, yine düştü. Atını
diledi. Yazılı bir emanname alarak geri döndü, diğer takipçileri de “ben aradım, boşuna yorulmayın, bu tarafta yok” diyerek geri çevirdi.
Resûlüllah’ı tâkibe başlamıştı. Fakat ilk görüşte
mızrağının ucuna bağladı; “sizin gibi şanlı bir
diyerek tâ Kubâ Köyü’ne kadar bu şanlı Kâfileye bayraktarlık
Ekrem (s.a.s.)’i karşılamak üzere her
öğleye kadar beklemişler, sıcak bastırınca ümitlerini
kafilenin uzaktan gelmekte olduğunu gördü ve
Medineliler, bir bayram sevinci içinde yollara döküldüler.
karşıladılar. Peygamberimiz burada, Amr b. Avf
“takvâ üzere yapıldığı” bildirilen Kubâ Mescidini binâ etti
gizlenip, geceleri yürüyerek, Kubâ’da iken
muhteşem bir alay içinde Medine’ye
Vâdisi”nde öğle vakti oldu. Hz. Peygamber, burada arka arkaya iki hutbe okuyarak ilk cuma namazını kıldırdı. Bu ilk cuma hutbesinde, Sevgili Peygamberimiz, İslâm’ın bazı temel prensiplerine temas ettiği için, burada nakletmeyi faydalı görüyorum; Rasûl-i Ekrem, birinci hutbeye Allah’a hamd ve senâ ederek başladı ve şöyle devam etti:
koşunuz. Allah’ı çok anmak, gizli ve âşikar çok
rızıklandırılır, yardım görürsünüz,
yerde cuma namazını kıyâmete kadar,
olduğu halde önemsiz gördüğü veya inkâr ettiği
hiçbir işine hayır vermesin. Biliniz ki, böylesini,
iyiliği Allah katında bir değer taşır. Ancak, kim
sürünüzü çobansız bırakacaksınız. Sonra Rabbiniz
bulunmuştum. Sen bunlardan âhiretin için ne
Sonra önüne bakacak, orada
yeten, bunu yapsın. Buna gücü
kadar sevap verilir. Allah’ın selâm ve
söylemiştir:
şerlerinden ve kötü işlerimizden Allah’a
da kimse doğru yola koyamaz.
yoktur. Sözlerin en güzeli, Allah Kitabı
İslâm’a soktuğu, Kur’an-ı, diğer sözlere tercih
Allah kelâmı Kur’an’dan ve zikrinden
Ondan hakkıyla sakınınız. Yaptığınız iyi şeyleri
Allah’ın selamı ve rahmeti üzerinize olsun”(12)
en önemli gününü yaşıyordu. Halk,
Ekrem’in anne tarafından akrabası olan
yaklaşarak:Ey Allah’ın Resûlü! İşte evlerimiz, işte
taltif ve gönüllerini hoş ederek yoluna devam etti. Tam şehre gireceği sırada kalabalık o dereceyi bulmuştu ki kadınlar, damların üzerine çıkarak şöyle şiir söylüyorlardı:
ediyorlardı:
duymamıştı. Herkes Peygamber Efendimizi, kendi
deveyi durdurmak istiyorlardı. Hz. Peygamber ise, kimseyi gücendirmemek için devesini serbest bırakmıştı.
diyerek dâvet edenlerden izin istiyordu. Nihâyet
(s.a.s.) inmedi. Deve kalkarak birkaç adım
Hz. Peygamber, devenin üzerinden inerek:
Zeyd:
Ekrem’i dâvet etti. Peygamber Efendimiz böylece Hz.
tamamlanıncaya kadar yedi ay devam etti.
Bu tarih, aynı zamanda Peygamber
ermiş, 10 yıllık “Medine Devri” başlamıştır.(14)
dayanışma temeli üzerine bir antlaşma
içinde yaşamaya ve onlarla dâima iyi ilişkiler
Mekke’den gelen göçmenlerle Medine’li
kurmuştu. Bu kardeşlik esasına göre, Medine’li
dayanışma ve yardımlaşmanın bir benzerini daha
kardeşlik ve dayanışma temelleri üzerine oluşmaya
kardeşlik esası üzerine kurulan toplum hayatına
dünyaya Medine ufuklarından yayılmıştır.

HİCRET

Mekke’yle Medine arası yollar;
Çizik çizik, hasret arası yollar.
Vardığı her nokta yine başlangıç;
Gitgide Allah’a varası yollar.
Mekke’yle Medine arası yollar.

Bu çıplak yollarda ne in, ne de cin,
Yalnız iki çift nurdan güvercin.
Bunlar iki dostun ayakları ki,
Yolları göklere bağlayan perçin.
Bu çıplak yollarda ne in, ne de cin.

Hicret, yurtdışında aranan destek
Dâvâ sahibine öz yurdu köstek;
Merkezi dışardan sarmaktır murad,
Merkezi çevreden fethidir istek.
Hicret, yurtdışında aranan destek.

İnsan kaçar, ufuk kaçar beraber,
Ufukta, varılmaz gâyeden haber.
O ki, eteğinde, ufuk ve gâye,
O ki, Gaye -İnsan, Ufuk- Peygamber.
İnsan koşar, ufuk kaçar beraber.

Ayakta, Medine Müslümanları,
İslâm’ın “Yardımcısı” kahramanları…
Rasûller Rasûlü uğruna fedâ
Malları, canları, hânümanları…
Ayakta, Medine Müslümanları. (15)

1- Şuarâ, 214.
2- El-Buhârî, 4/255; Tecrid-i Sarih ter
cemesi, 10/86.
3- Prof. Dr. Muhammed Hamidullah;
İslâm’a Giriş, Çev. Cemal Aydın,
T.D.V.Yayınları, Ankara 1996, s,
13,14.
4- Enfâl, 30.
5- Yâ-Sîn, 9.
6- İbn-i Mâce 2/1037 (Hadis no:
3108);
Tirmizi, 5/722 (Hadis No: 3925)
7- Tevbe, 40.
8- El-Buhâri; 4/263; Tecrid-i Sarih ter
cemesi, 10/119 (Hadis No: 1557)
9- İrfan YÜCEL, Peygamberimizin Ha
yatı, D.İ.B. Yayınları, Ankara 1998
s:88-94.
10- Tevbe, 108.
11- İbn-i Mâce, Sünen, C. 1, S.
343. (Hadis No: 1081)
12- İbn-i Hişâm, 2/147.
13- Mevlânâ Şiblî, Asr-ı Saâdet, Terc.
Ö. Rıza Doğrul, İst. 1973, C. 1, s.
203.
14- YÜCEL, a.g.e, 98, 99, 100.
15- Necip Fâzıl KISAKÜREK

Faydalı Bilgiler Teknoloji Bilişim Haberler » HİCRET’İN İSLÂM TARİHİNDEKİ YERİ VE ÖNEMİ

HİCRET'İN İSLÂM TARİHİNDEKİ YERİ VE ÖNEMİ